Popüler

Boş Ayna: Bir Kitap İncelemesinden Çok Daha Fazlası

Narsist annelerin kızlarına iyileşme yolunu aydınlatan Boş Ayna, kız çocuklarının ve bir zamanlar kız çocuğu olmuş biz kadınların okuması gereken bir kitap.

Boş Ayna
Behance / Ghaith Al Msouti

“Anne, senin için hiçbir zaman yeterince iyi olamayacağım… Değil mi?”

Narsist annelerin kızlarına iyileşme ve kendini tanıma yolunu aydınlatan Dr. Karyl McBride tarafından kaleme alınan Boş Ayna, her kız çocuğunun ve bir zamanlar kız çocuğu olmuş biz kadınların okuması gereken bir kitap. Ben de sizin için minimum kişisel deneyimle –çünkü kitabı okursanız göreceksiniz, çok kişisel ve biricik bir yolculukla baş başa kalacaksınız- sizlere bölüm bölüm kitabı anlatmak istedim.

Öncelikle kitap kesinlikle bir ders kitabı kadar çok teknik ve karmaşık bilgi içermemekle birlikte bize gerektiğinde psikoloji bilimiyle günlük hayat deneyimlerini harmanlayarak ilgi çekici bir içerik sunuyor. Dili eğlenceli ve kitapta, 16 yaşından 80 yaşına kadar, birçok “kız çocuğu” anılarını anlatıyor. Ve inanın beni en çok etkileyen kısımlar bu kızlarla empati kurabildiğim, yer yer onlar için ağladığım ve bazen de onların benim söyleyemediklerimi söylemiş olduklarını gördüğümde ferahladığım bu kısımlardı. Tabii ki McBride işinde uzman bir doktor ve bu kitabı yazmaya kalkışarak da hem büyük cesaret gösterdi hem de bize büyük bir umut ışığı oldu. Yaşanmış ve saf bir dille anlatılmış o kısımlar büyük bir anlaşılma duygusu uyandırdı içimde.

Kitap ana 3 bölüm ve 14 alt bölümden oluşuyor. Yazar kitabı yazma sebebini özetle şöyle anlatmış:

Kendi annemle sorunlarım vardı ve bunların bilincine vardığımdan beri bir sürü anne-kız bağı ya da ilişkisi hakkında kitap okudum ama hepsinde bağlılık ve yakın olma düşünceleriyle ilgili çözümler sunuluyordu. Fakat ben gerçek hayatta bu duyguları anımsayamıyordum. Bunun doğal olmadığının farkındaydım ama bu eksikliği anlatan bir kitap da bulamadım. Ayrıca bu kızların anneleriyle sevgi-nefret karışımı duygular beslediklerini yazdığını da hiçbirinde okuyamadım. Hep “iyi kızların” annelerinden nefret edemeyeceği yazılıydı.

Dr. Karyl McBride

Bu yolculuğu kin, kızgınlık ya da öfkenin değil anlayışın yolculuğu olarak tanımlamış.

Bize baskılamak ve inkar etmek öğretildi ama deneyimlerimizin gerçekliği ile yüzleşmeliyiz.

Boş Ayna, s. 21

Duygusal ve travmatik mirasların genetik miraslar gibi nesilden nesile aktarıldığını biliyor muydunuz? Bazıları güzel ve gururlanacağımız şeyler olsa da bazılarının durdurulmaları gerekir. Bunu da yalnızca biz yapabiliriz.

Dr. McBride, bu mirasların kesinlikle değiştirilebileceğini savunuyor ve şöyle diyor:

Kendi bozuk annelik mirasımı iyileştirmiş biri olarak, ben de yaşadım ve sizinkini değiştirmenize de yardımcı olabilirim.

Boş Ayna, s. 23
KİTAP
Boş Ayna – Karyl McBride
Satın Al
1. KISIM – Sorunu Tanımak

Hiç sahip olmadığınız anneyi özleme döngüsünü kıracak gücü kendinizde bulmanızı umuyorum. Böylece olduğunuz kadını sevecek ve büyütebileceksiniz.

Bu bölümde içimizde bizi acımasızca eleştiren o sesin oluşumunu ve kaynağını bulmaya dalıyoruz. Temizlik yaparken, “Bu ev asla istediğim gibi gözükmeyecek.” diyen; spordayken, “Bitmişsin sen, hımbılın tekisin!” diyen; erkek arkadaşınız ya da kocanızla işler kötüye gittiğinde, “Kaybetmeye mahkumsun, sen salaksın!” diyen… Aynı zamanda narsizm nedir ve nasıl belirlenir de bu kısmın büyük bölümünü kapsıyor. Yazar basitçe 9 özellikle açıklanmış narsist kişilik özelliklerini ve anne-kız ilişkilerinde ortaya çıkışını da bize sunmuş.

Kendi annem bile beni sevemediyse, kim sevebilir ki?

Çoğu kızın, kafamın üzerinde bir çatım var, karnım doyuyor, ne istersem alınıyor ben belamı mı arıyorum dediklerini görüyoruz. Dr. McBride, bu elimizi uzattığımızda, “Yanındayım yavrum!” diyen bir anne eli olmasının yanında bize güvenilir ve sevecen bir ebeveynin koşulsuz sevgisine üstümüzdeki çatıdan, yiyecek yemekten ve kıyafetlerden daha çok ihtiyacımız olduğunu söylüyor.

Bu arada yazarın anneler kötüdür gibi bir argümanı kesinlikle yok. Şöyle diyor:

Neredeyse tüm annelerin kızlarına karşı iyi niyetler barındırdığına inanıyorum. Ne yazık ki bazıları bu iyi niyetleri kızlarına hayat boyu yardımcı olacak duyarlı bir desteğe çevirecek beceriden yoksunlar. Mükemmel olmayan bir dünyada iyi sayılabilecek bir anne dahi masum bir çocuğa istemeden zarar verebilir.

Boş Ayna, s. 39

Dr. McBride meternal narsizme bağlı on anne-kız dinamiği belirlemiş ve bunlara “10 İğne” demiş. Bunları kısaca size aktarmak istiyorum, kitapta detaylıca incelemeleri ve danışan anılarını bulabilirsiniz.

  1. Kendinizi sürekli anne sevgi, ilgi ve onayını kazanmak için çabalarken bulursunuz ama asla onu memnun etmeyi başaramazsınız.
  2. Anneniz size ne hissettirdiğinden çok ona nasıl göründüğünüzün önemine dikkat çeker.
  3. Anneniz sizi kıskanır. (Bildiğimiz anlamda değil, tehdit olarak görmek anlamlarında kullanılmış)
  4. Annenizin kendinizi sağlıklı bir şekilde ifade etmenizi desteklemesi, özellikle bu durum onun ihtiyaçlarıyla çatıştığında.
  5. Sizin ailede her şey anneyle ilgilidir.
  6. Anneniz empati kuramaz.
  7. Anneniz kendi duygularıyla baş edemez.
  8. Anneniz eleştireldir.
  9. Anneniz size kızı gibi değil, arkadaşı gibi davranır.
  10. Annenizle aranızda sınırlar da yoktur mahremiyet de.

Narsist denildiğinde çocuğuyla ilgilenmeyen bir anne canlanıyorsa gözünüzde, yanılıyorsunuz. Dr. McBride “yutan anne” ve “görmezden gelen anne” olarak narsist anneleri ikiyi kategoriye ayırmış. Anneler, bazen belirli şekilde biriyken çoğunlukla iki türde de davranışlarda bulunmaya eğimli oluyorlar. Yutan anneler kızlarının hayatını her açıdan kontrol etmeye kalkarlar ve mükemmel anneler gibi görünürler. Yutan annelerin kızları genelde zayıf ve değersiz imajlarını hayatları boyunca besler. Görmezden gelen annelerse rehberlik, duygusal destek ve empati göstermemekle birlikte kızlarının duygularını da küçümserler. “Başını sokacak bir evin, giyecek kıyafetlerin var; ne istersen yapılıyor, senin sorunun ne?” Bu iki anne modelinin karışımından doğan maternal nasizmin 6 tipini sunuyor bize kitap, anne aslen bir tipte ya da bunların birkaçının bileşiminde olabilirmiş.

  • Gösterişli dışadönük anne: Herkesi eğlendirir, kalabalıklar tarafından sevilir. Evde ise içten içe çocuklar ve evi paylaştığı diğer kişiler ondan korkar. Dışarıya bir maske takar ve siz o maskeyi bilip ondan nefret edersiniz. Ya onun şaşasına ve gösterisine katılın ya da ayağınızı denk alın.
  • Başarı odaklı anne: Sizden en yüksek performansı bekler. En iyi notlar, en iyi okullar, kazanılan turnuvalar gibi şeylerle övünmeyi sever. Başarısızlığınız karşısında derin utanç duyar ve bu duruma öfke ile karşılık verebilir.
  • Psikosomatik anne: İlgiyi üzerinde tutmak için hastalık ve ağrılarını kullanır. İlgi çekmenizin tek yolu ona bakım vermektir. İçten içe ya da açıkça isyan ettiğinizi hissederse kurban rolü oynar ve hastalık krizi gibi dikkat dağıtıcı manipülasyonlarla size kendinizi suçlu hissettirir.
  • Bağımlı anne: Alkol veya madde bağımlısı anneler için şişe ya da madde her şeyin önündedir. Bu şekilde bağımlılıklar duyguları perdelemenin en etkin yoludur.
  • Gizli kötü anne: Dışarıdaki hali ve içerideki hali farklıdır. Bu tutarsız davranışlarından dolayı anneye karşı net bir öfke beslemek zordur. Dışarıda, “Kızımla gurur duyuyorum.” derken, evdeyken “O işi sana neden verdiler ki sen beceriksizsin!” derler. Bu zıt mesajlar delirticidir.
  • Duygusal açıdan muhtaç anne: Çocuğunun hislerini görmezden gelerek onun kendi sorunlarıyla ilgilenmesini ve yetişkin dertlerini dinlemesini ister. Duygusal açıdan muhtaçtır. Zayıf duygusal zırhını giyerek çözümleri kızını yükler.

Peki tüm bunlar olurken “baba” nerede?

Dr. McBride, narsist anneyi kendi zayıflığı ve adanmışlığı ile besleyip daha güçlü hale getirenin baba olduğunu söyler.

Baba, annenin etrafında bir gezegen bir döner. Narsist annenin kendisinin her şeyin merkezinde olmasına izin verecek bir eşe ihtiyacı vardır. Evliliğin sürmesi için bu şarttır. Ailede narsist kişi yıldızdır, eşi ancak yan rol olabilir.

Boş Ayna, s. 90
2. KISIM Narsist Annelik Tüm Yaşamınızı Nasıl Etkiler?

Anneniz sizi ne kadar incitmiş olursa olsun iyileşebilirsiniz.

Dr. Karyl McBride

Kitap boyunca uzunca yazmamak için narsist annelerin kızlarına, kız çocukları denmiş. Ben de öyle devam etmek istiyorum.

Dr. McBride, hayatları boyunca kız çocukları olduğu kişiler için onların sevilemeyeceğini düşünüyor ve kendi değerini de başarı ve meşguliyetleri ile bağdaştırıyordu. Yani, aslında “olan insan” olmak yerine kendisi de aslında indirgenmiş bir “yapan insana” dönüşmüştü. Bu da olduğu haliyle, asıl kendiyle, rahat hissetmekten kendini uzaklaştırmaktaydı. Bu bölümde kızların oldukları kişiye önem vermeyerek ve sevmeyerek hayatlarında nelerle karşılaştıklarını anlatıyor bize McBride. Bunlardan bazıları şöyle: Dış onaya bağımlılık, övgü ile içlerindeki boşluğu doldurmaya çalışmak. Onaya içsel olarak sahip değildirler ve bu yüzden dışa bağımlıdırlar. Kibir ki bu, anneden öğrenilen hayatlarında bir savunma mekanizması olarak karşılarına çıkmaktadır. Kimlik olup olmama kaygısı, kazandıkları başarılarda bu başarıları hak etmediklerine ya da başarıların şans eseri gerçekleştiğine dair karşı konulamaz bir inanç…

Bir kadın içsel olarak değerli olmadığını hissettiğinde hiçbir şeyi hak etmediğine inanır ve başarılı ya da tanınır olmayı kabul edemez.

Boş Ayna, s. 127

Bu durumlarda kızların erken dönemlerde ya da henüz bir iyileşme sürecinin varlığına inanmayan, bunu anlamayan kızlarda kızların kendilerini sohbet etmeye eğilimli olduklarını söylüyor McBride. Bu kızlar; daha baştan vazgeçebilir, acılarını çeşitli bağımlılıklarla (yeme bozukluğu, depresyon ve madde bağımlılığı, vs…) uyuşturabilir, kendilerini mahveden yaşam tarzlarına takılı kalabilir veya bilerek kapasitelerinin ve beklenenin altında başarabilirler.

Bir diğer etki ise kız çocuklarında bıraktığı romantik hasarlar. Bu kızlar, genelde tipik olarak duygusal ihtiyaçlarını karşılayamayacak bir eş seçebiliyorlar. McBride’a göre anne-kız davanız tam olarak kapanmadıysa o döngüyü tekrar yaratacak bir partnere yönelebilme olasılığınız var. Bu zehirleyici ilişkide iki türlü var olma bulunma: Bağımlı ve muhtaç. Bağımlı partnerseniz kendinizi unutup yalnızca partnerinize kendinizi adayacaksınız ama bunu kendinizi önemli ve ihtiyaç duyulan olarak hissetmek için yapacaksınız. Eğer muhtaç tipindeyseniz partnerinize sırtınızı dayayacak, onun size bakmasını isteyeceksiniz. Tabii, bunların biriyle ilişki kurma evresine geçen kızlar için olduğu söyleniyor. Çünkü çoğu narsist annenin kızı büyük güven problemleri yaşar ve bu sebeple yalnızdırlar, diyor McBride.

İçinde U olmadan yalnızca ‘TR_ST’ yazabilirsin, trust yazmak için u’ya ihtiyacın var. *

Boş Ayna, s. 157
3. KISIM – Mirası Sonlandırmak

Geçmişinizi bir parçanız olarak kabul eder ve yüzleşirseniz ardından yolunuza devam edebilirsiniz.

Dr. Karyl McBride

Bu bölümde iyileşmenizi tamamlıyorsunuz. Yas tutun, ne kadar gerekiyorsa. Bittiğinde zaten bileceksiniz ve o zaman sağlam ve umutlu temeller üzerinde yükselebilirsiniz.

  • Annenizin sınırlarını kabul edin ve istediğiniz anneye sahip olamadığınız için yasınızı tutun.
  • Annenizden fiziksel olarak ayrılın ve içselleştirdiğiniz olumsuz mesajların yerine olumlularını koyun.
  • Kendi kimliğinizi, duygularınızı ve isteklerinizi kabul edin ve geliştirin.
  • Annenizle farklı ve sağlıklı bir üslup ile baş edin.
  • Kendi narsistik özelliklerinizi fark edin ve onları kendi çocuklarınıza aktarmaktan kaçının.

Bu bölümde birçok günlük alıştırma ile sizinle birlikte kimi küçük kimi büyük adımlar atıyor McBride. Bazı şeylerin asla iyileşmeyeceğini, yalnızca onlarla baş etmemiz gerektiğini bize hatırlatarak yapıyor bunu. Annenizin değişebileceği ve farklı olabileceği düşüncelerini bırakın. Bu düşünceden kurtulun ki kendinize hak ettiğiniz değer ve sevgiyi verebilin. İyileşme yalnızca ve yalnızca sizinle ilgili. Artık inkar etmeyin ve kabullenmeye başlayın. Beklentiniz sona erince her şey değişir. Bu süreçte suçluluğun da baş göstereceğini söylüyor yazar. Annenizden nefret etmenizi söylemiyor ama içinizdeki öfkeyi hissedin. Hissetmeyip bastırdıkça o öfke asla gitmeyecek. Olamadığınız çocuğun yasını tutun. Onu sevin ve anlamaya, onunla barış sağlamaya ve tekrardan bağlantı kurmaya çalışın. Kendinizi tanıyın. Ama öyle lafın gelişi değil. Kavramların sizin için ne anlama geldiğinden tutun en sevdiğiniz dekorasyon trendine kadar her şeyi kurcalayın kendinizle alakalı. Sizden beklenen veya eleştirilerek sokulmaya çalıştığınız çemberin içindeki sizi değil gerçekten olduğunuz güçlü kadını bilin. Narsist bir anneyle büyüyen kız çocuğuna kendiyle ilgilenmenin bencillik olduğu öğretildi. Bunu yıkın ve herkesten çok kendinizi tanıyın, sevin ve kendinize ilgi gösterin. Dürüstçe içinizdeki narsistle de yüzleşin ve sağlıklı bir benlik ile annelik için o özelliklerinizi sevgi ve empati kurmaya dönüştürün.

Gerçekten faydalı olacağını düşündüğüm bir sürü alıştırma ile dolu bu üçüncü kısım. Eğer buraya kadar okuduysanız ve yazı ilginizi çektiyse lütfen kitabı alın ve kitabın size yardım etmesine izin verin. Hissetmediklerinizi iyileştiremeyeceğinizi biliyorsunuz. Unutmayın bu iyileşme yolu hayat boyu gelişecek bir süreç. İyileşme ve keşif yolundaki ışığı için Dr. Karyl McBride’a çok teşekkür ediyorum. Hepinizin de ruhen yanınızda olacağımı hissetmenizi istiyorum.

Yazın bana. Konuşalım, paylaşalım.

(*) Trust (güven) kelimesindeki U (You: Sen) harfi üzerinden örneklendirmiştir.




Bir Cevap Yazın

Daha Fazla İçerik
Virüs sebebiyle Mulan filminin çıkış tarihi yine ertelendi